Project

PPS betere stal, betere mest, betere oogst

Bij het streven naar kringlooplandbouw in Nederland met minimale emissies (met name stikstof en broeikasgassen) naar het milieu zijn er een aantal belangrijke ontwikkelingen gaande. Eén daarvan is de implementatie van nieuwe stalsystemen in de veehouderij. Deze nieuwe stalsystemen scheiden feces en urine van elkaar bij de bron.

Een belangrijk voordeel hiervan zijn de lagere emissies t.o.v. traditionele stalsystemen. Een tweede voordeel is dat deze gescheiden meststromen grote kansen bieden voor toepassing verderop in de keten, bijvoorbeeld als organische meststof of bodemverbeteraar, als bron van groene energie, of als kunstmestvervanger. De uitdaging hierbij is om deze meststromen dusdanig in de plantaardige productie toe te passen dat zowel de verliezen (emissies naar lucht en grondwater) minimaal zijn als dat de economische waarde maximaal is.

Logo PPS Betere stal, betere mest, betere oogst

Meer circulariteit

Momenteel vinden er in de kringloop van stal tot veld al veel innovaties plaats. Echter: ze staan onvoldoende met elkaar in verbinding. Door deze innovaties integraal te verbinden met elkaar wordt afwenteling voorkomen en ontstaat er een nieuwe werkwijze met marktkansen en méér circulariteit. Dit is goed voor veehouder, teler en milieu. Dit is wat een breed consortium vanuit bedrijfsleven, sectororganisaties, overheden en het onderzoek (WUR) willen bereiken met dit landelijk onderzoeksprogramma (Privaat-Publieke Samenwerking betere stal, betere mest, betere oogst).

De PPS betere stal, betere mest, betere oogst richt zich op onderzoek naar meststromen uit nieuwe stalconcepten, hoe deze bijdragen aan de reductie van ammoniak, methaan en lachgas en tegelijkertijd ‘nieuwe’ mestproducten opleveren. In de PPS wordt onderzocht hoe deze ‘nieuwe’ mestproducten zo goed mogelijk aansluiten bij de toepassing in het veld en gewas en als bron van groene energie.

De beoogde impact van deze PPS

De resultaten van de PPS geven de ondernemers in de keten (veehouders, akkerbouwers en vollegrondsgroentetelers, loonwerkers, mestverwerkers en leveranciers van technologie voor deze bedrijven) handvatten om gericht te verduurzamen en een beter inkomen te realiseren. De betere aansluiting van de mestproducten tussen stal en veld levert voor de veehouderij, biogasproducenten en akkerbouwers en tuinders een economische waarde op. Onder andere hierdoor zal de druk op de mestmarkt kunnen afnemen en daarmee de ongewenste milieubelasting. Een beter en gerichter gebruik van dierlijke mest verhoogt de nutriëntenbenutting, waardoor het risico op uit- en afspoeling afneemt. Kringlopen worden eerder gerealiseerd waardoor onnodige logistieke bewegingen worden voorkomen. Veehouders worden gemakkelijker grondgebonden en de uitstoot van stikstof en broeikasgassen wordt over de hele keten fors lager.

Thema's

In deze PPS werken we in werkpakketten aan de volgende thema’s:

Stalsystemen en opslag

Stalsystemen met scheiding aan de bron (van urine en feces) en dagelijkse afvoer van mest bieden veel perspectief als het gaat om minder methaan- en N-emissies. Deze stalsystemen zijn in de praktijk nog weinig geïmplementeerd. Er kunnen door deze nieuwe stalsystemen betere mestproducten worden gewonnen bij scheiding aan de bron en afvoer van verse mest, en daar richt dit werkpakket zich op. Kennis en kengetallen over de verse mest dragen bij aan een betere verwaarding van meststromen.

In dit onderzoek kijken we naar de scheidingsystemen in de stal van de rundvee-, kalver- en varkenshouderij en de maatregelen op bedrijfsniveau om tot gewenste mestproducten te komen. Een voorbeeld is hoe frequent de ontmesting of scheiding aan de bron moet plaatsvinden om tot de beste resultaten te komen. Dit wordt gedaan door middel van twee pilots met geoptimaliseerde systemen. Het doel is om o.a. de volgende producten op te leveren:

  • Rapportage over innovatieve technieken en systemen (voortbouwende op bestaande rapportages)
  • Rapportage met inventarisatie van meststromen (voortbouwende op bestaande rapportages)
  • Lijst van relevante parameters waarmee meststoffen beoordeeld gaan worden
  • Rapportage over de mogelijkheden voor primaire bedrijven om aanpassingen door te voeren om verwaarding verder te optimaliseren

Verdere bewerking van meststromen

Op dit moment vindt er al bewerking en verwerking van verschillende soorten mest plaats. In dit thema kijken we naar andere en nieuwe (tussen)bewerkingen die de samenstelling van de mest beter laten aansluiten op de wensen van de afnemer en die leiden tot lagere emissies. Hierbij kijken we ook naar de meststromen uit thema 1. Bewerkingen die onder de loep worden genomen zijn o.a.:

  • Scheiding dik/dun aan de bron
  • Aanzuring of juist de pH verhogen in combinatie met strippen van ammoniak
  • Verdunning
  • Combinatie met spuiwater
  • Bezinking, filtratie of andere technieken om tot kunstmestvervangers (RENURE) te komen
  • Verhitting
  • Microbiële en/of biologische bewerking

Bij al deze bewerkingen wordt ook gekeken naar de economische meerwaarde die de methoden leveren, zoals kostenbesparing verderop in de keten of van groene energie als bijproduct. Uiteindelijk zal een rapportage worden opgeleverd met een opsomming van de mogelijkheden van tussenbewerking om verwaarding van meststromen te optimaliseren.

Toepassing van meststoffen in het veld

In thema 1 en 2 kijken we naar nieuwe stalsystemen die mest beter scheiden en hoe die mest beter kan worden verwaard, zodat het product aansluit op de behoeften van afnemers.

In dit thema worden deze nieuwe vormen van mest getest. Dit gebeurt middels diverse demonstraties en veldproeven in de plantaardige productie. De belangrijke focus in dit thema ligt op:

  • Verliezen beperken (emissies naar lucht en grondwater)
  • Aansluiting bij de behoefte van de plantaardige productie: hoe past welke meststroom het beste bij de gewasgroei?
  • Praktische toepasbaarheid (inclusief precisiebemesting)

Duurzaamheidseffecten

Dit laatste thema bundelt de kennis uit de andere drie thema’s en onderzoekt hoe de integrale aanpak voortkomend uit de drie thema’s bijdraagt aan het versterken van de kringloop. Het versterken van de kringloop dient zowel op economisch- als op duurzaamheidsvlak plaats te vinden.

De totale emissies/verliezen in de hele keten (stal, opslag, aanwending) moeten beperkt worden en afwenteling moeten worden voorkomen. Het doel is om inzicht te verkrijgen in de kosten en baten van de gehele keten en hoe de verdeling is per schakel in de keten. De verschillende stal-toepassingscombinaties worden op duurzaamheid en economische haalbaarheid beoordeeld. Het onderzoek sluit aan op de PPS Next Level Mestwaardering en het reeds uitgevoerde onderzoek De Maat Van Mest. Aan de hand van een emissie-, massa-, energie - en economische analyse wordt de duurzaamheid van verschillende scenario’s geanalyseerd.

Communicatie

De uitvoering van de communicatie zal onder de noemer van de PPS gebeuren door de verschillende partners in deze PPS.

Onderzoeksresultaten en nieuwsberichten vanuit de lopende onderzoeken vanuit deze PPS zullen zowel op deze pagina gecommuniceerd worden als via de websites van de PPS-partners.

Binnen de sectoren veehouderij en plantaardige productie worden daarnaast jaarlijks tal van landelijke en regionale activiteiten georganiseerd; de PPS betere stal, betere mest, betere oogst zal daarbij aanhaken en aangepast aan de doelgroep een bijdrage (presentatie, factsheet, leaflet of artikel) leveren. Zodra hierover meer bekend is zal dit onder het kopje ‘Agenda’ (in de rechterkolom) te zien zijn.

Partners

Stichting Nederlands Centrum voor Mestverwaarding BO Akkerbouw
Melkveefonds Vereniging FME
ZLTO Verrijken-Hooijer BV
Stichting Brancheorganisatie Kalversector (SBK) Semilla Sanitation
Maatschap Thelosen-van Haren Susstable BV
Hanskamp AgroTech BV 2Split: Pigs
Vogelsang BV Kamplan BV
Swaans beton Pigster Oirschot BV
Lely Industries NV N2 Applied

Kennisinstellingen

Betrokken publieke partijen

  • Provincie Noord-Brabant
  • Provincie Limburg
  • Provincie Zeeland
  • Provincie Gelderland
  • Provincie Overijssel
  • Ministerie van LNV